Nấu, trữ đông và mang đồ ăn dặm đi xa sao cho an toàn

Đồ ăn dặm nấu sẵn nên để nguội nhanh trong vòng 1–2 giờ rồi cất ngăn mát hoặc ngăn đông. NHS khuyên đồ để ngăn mát dùng trong 2 ngày; đồ trữ đông rã đông trong ngăn mát hoặc lò vi sóng, hâm nóng thật kỹ một lần duy nhất, để nguội bớt rồi cho bé ăn, không cấp đông lại. Khi đi xa, mang đồ ăn lạnh trong túi giữ nhiệt có đá khô hoặc túi đá, tới nơi mới hâm, hoặc chọn món không cần nấu như chuối, bơ nghiền tại chỗ.

Vì sao đồ ăn dặm cần cẩn thận hơn đồ người lớn

Hệ miễn dịch của bé còn non, nên một lượng vi khuẩn mà người lớn không hề hấn gì cũng có thể làm bé tiêu chảy, nôn. Đồ ăn dặm lại thường xay, nghiền, nhiều nước — môi trường vi khuẩn rất thích. Vi khuẩn sinh sôi nhanh nhất trong khoảng nhiệt độ từ khoảng 5°C đến 60°C, tức là nhiệt độ phòng ở nước mình gần như quanh năm. Vì vậy hai nguyên tắc vàng là: nóng thì cho thật nóng, lạnh thì cho thật lạnh, và đừng để thức ăn nằm ở giữa lâu.

Nấu một lần, ăn nhiều bữa: cách làm gọn

Nhiều bố mẹ đi làm chọn nấu một mẻ cuối tuần rồi chia trữ đông. Đây là cách làm hợp lý nếu đúng quy trình:

1. Rửa tay, rửa dụng cụ bằng xà phòng. Thớt và dao cho thịt sống tách riêng với thớt cho đồ chín, rau quả.
2. Nấu chín kỹ: thịt không còn hồng, nước thịt trong; cá chín trắng đục, tách thớ; trứng chín cứng.
3. Xay hoặc nghiền khi còn nóng, rồi chia ngay ra khay nhỏ có nắp hoặc khay đá có nắp, hộp thuỷ tinh nhỏ dùng được trong ngăn đông.
4. Để nguội nhanh: đặt khay vào chậu nước lạnh, khuấy đều. Không để nồi to nguội từ từ trên bếp qua đêm.
5. Cất vào tủ trong vòng 1–2 giờ sau khi nấu.
6. Ghi ngày và tên món lên nắp hoặc túi zip bằng băng dính giấy.

Khay đá và túi zip

Khay đá chia ô có nắp rất tiện: mỗi ô vài thìa canh. Khi đá đã đông cứng, dồn các viên vào túi zip trữ thực phẩm, ép hết không khí, ghi ngày. Mỗi bữa lấy vài viên: một viên cháo, một viên thịt, một viên rau. Cách này cũng giúp đổi món dễ, không phải ăn một nồi cả tuần.

Bảo quản bao lâu

Tủ lạnh gia đình hay bị mở ra mở vào, cánh tủ ấm hơn trong lòng tủ. Đặt đồ ăn của bé ở ngăn trong, không để ở cánh cửa. Một chiếc nhiệt kế tủ lạnh nhỏ rất có ích để biết tủ có đủ lạnh hay không, đặc biệt mùa hè.

Nhà hay mất điện thì giữ cửa tủ đóng; ngăn đông đầy đồ giữ lạnh được lâu hơn. Đồ đã rã hết, mềm và ấm lên thì không cho bé ăn.

Rã đông và hâm nóng đúng cách

• Rã đông trong ngăn mát qua đêm là cách an toàn nhất. Hoặc rã bằng chế độ rã đông của lò vi sóng, rồi hâm ngay.
• Không rã đông ở nhiệt độ phòng trên bàn bếp nhiều giờ.
• Hâm cho tới khi nóng bốc hơi đều khắp phần thức ăn, rồi để nguội bớt tới mức vừa ăn.
• Với lò vi sóng: khuấy thật đều và để yên một lúc, vì lò vi sóng làm nóng không đều, có chỗ rất nóng có thể làm bỏng miệng bé. Thử nhiệt độ bằng một thìa riêng.
• Chỉ hâm một lần. Phần đã hâm mà bé không ăn hết thì bỏ.
• Không cấp đông lại đồ đã rã đông. Riêng đồ rã đông sống (thịt sống) rồi nấu chín thì món chín có thể trữ đông.

Phần bé ăn dở trong bát

Thìa đã vào miệng bé rồi chấm lại vào bát, nên phần còn lại trong bát đã có nước bọt và vi khuẩn. Đừng cất lại phần thừa này cho bữa sau. Mẹo: múc ra bát nhỏ một lượng vừa ăn, phần còn lại trong nồi hay hộp vẫn sạch để cất.

Mang đồ ăn dặm khi đi xa

Về quê dịp Tết, đi chơi cuối tuần, đi máy bay — mỗi kiểu đi có cách chuẩn bị khác nhau.

Đi trong ngày

• Mang đồ ăn lạnh (vừa lấy từ tủ lạnh hoặc đông đá) trong túi giữ nhiệt có túi đá. Tới bữa thì hâm ở chỗ có bếp hoặc lò vi sóng.
• Nếu không có chỗ hâm, chọn món ăn được ở nhiệt độ phòng ngay sau khi mở: chuối, bơ, đu đủ chín mang nguyên quả, tới nơi bóc và nghiền bằng dĩa.
• Khoai lang, bí đỏ hấp sẵn để nguội nhanh, đựng hộp kín, để chung túi đá, ăn trong vài giờ.

Bình giữ nhiệt đựng cháo nóng: dùng thế nào

Nhiều nhà đổ cháo đang sôi vào bình ủ, đi đường vài tiếng mới mở ra. Cách này chỉ an toàn khi cháo được giữ thật nóng suốt. Khi cháo nguội dần xuống mức ấm (dưới khoảng 60°C), vi khuẩn bắt đầu sinh sôi. Nếu dùng bình ủ: tráng bình bằng nước sôi trước, đổ cháo đang sôi vào đầy bình, đóng chặt, và cho bé ăn trong vài giờ. Mở ra thấy chỉ còn ấm, có mùi lạ, thì bỏ.

Đi xa nhiều ngày, về quê ngày Tết

• Mang đồ đông đá trong thùng giữ nhiệt có nhiều túi đá; tới nơi cho ngay vào ngăn đông.
• Nếu nhà ở quê không có tủ lạnh chắc chắn, nấu tươi mỗi ngày theo bữa, nấu lượng vừa đủ ăn.
• Mang theo nồi nhỏ, thìa, bát riêng của bé, xà phòng rửa bình, khăn sạch.
• Ngày Tết, mâm cỗ để cả ngày ngoài trời — món của bé lấy ngay lúc mới nấu xong, không lấy phần đã bày lâu.

Đồ ăn đóng gói sẵn cho bé

Túi hoặc lọ đồ ăn dặm tiệt trùng tiện cho chuyến đi. Đọc nhãn: chọn loại không thêm muối, đường; xem hạn dùng, xem túi có phồng, móp, rò không. Đã mở thì như đồ tươi — cất lạnh, dùng sớm. Không cho bé hút thẳng từ túi suốt ngày; đổ ra thìa vẫn tốt hơn cho việc tập ăn.

Những điều nên tránh

• Để nồi cháo trên bếp từ sáng tới chiều rồi hâm lại.
• Dùng chung thớt thịt sống và rau quả ăn liền.
• Rã đông bằng cách ngâm túi trong nước nóng hay phơi nắng.
• Thổi cháo bằng miệng rồi đút cho bé, nếm bằng thìa của bé.
• Để đồ ăn của bé trong cốp xe máy hoặc xe ô tô đậu ngoài nắng.

Khi nào đưa bé đi khám ngay

Nghi bé bị ngộ độc thực phẩm hoặc nhiễm khuẩn tiêu hoá, đưa bé đi khám ngay nếu:

• Bé nôn liên tục, không giữ được gì kể cả sữa.
• Tiêu chảy nhiều lần, phân có máu hoặc nhầy máu.
• Dấu hiệu mất nước: khóc không nước mắt, môi khô, thóp lõm, ít tiểu, mắt trũng, bé mệt lả.
• Bé sốt cao, li bì, khó đánh thức; bé dưới 3 tháng có sốt.
• Nhiều người trong nhà cùng ăn một món và cùng bị.

Trong lúc chờ khám, tiếp tục cho bé bú. Nếu dùng oresol, pha đúng hướng dẫn trên gói, không tự pha đặc hay loãng hơn, và hỏi nhân viên y tế về lượng cho bé uống.