Thuốc, hoá chất và mỹ phẩm cần được cất ở chỗ vừa cao vừa có khoá, vì từ khoảng 1 tuổi rưỡi bé đã biết kéo ghế để leo. Thứ trẻ nhỏ hay nuốt nhầm nhất lại không phải chai tẩy rửa dưới gầm bếp mà là những thứ để "tạm" quanh người lớn: viên thuốc huyết áp của ông bà trên đầu giường, hộp chia thuốc theo ngày, túi xách của khách, chai dầu gió, lọ nước rửa móng. Nếu nghi bé đã nuốt thuốc hay hoá chất, không gây nôn, không cho uống gì, mang theo vỏ chai và đưa bé đi cấp cứu ngay hoặc gọi 115 — kể cả khi bé chưa có biểu hiện gì.
Vì sao "để trên cao" chưa đủ
Bé bò thì với được ngăn tủ thấp. Bé đi vững thì với được mặt bàn. Bé biết leo thì kéo ghế tới bất kỳ đâu. Bé 3–4 tuổi vặn được nắp chai, mở được ngăn kéo, và bắt chước người lớn "uống thuốc" rất giống. Nắp chống trẻ em trên lọ thuốc chỉ làm bé chậm lại, không ngăn được hẳn.
Vì vậy nguyên tắc chung của các trung tâm chống độc là: cao, có khoá, và trở lại chỗ cũ ngay sau khi dùng.
Thuốc: những chỗ hay bị quên
Thuốc của ông bà
Nhà có ông bà thường có thuốc huyết áp, tiểu đường, tim mạch, thuốc ngủ. Một số loại thuốc của người lớn chỉ cần một vài viên đã có thể gây hại cho một em bé nặng mười mấy cân. Những chỗ hay để quên:
- Đầu giường, cạnh cốc nước để "sáng dậy uống luôn".
- Hộp chia thuốc theo ngày trong tuần — thường không có nắp chống trẻ em, mở rất dễ.
- Túi áo, túi xách, giỏ đi chợ.
- Bàn ăn sau bữa cơm.
Cách làm mà ông bà vẫn tiện: một hộp có khoá nhỏ để cả hộp chia thuốc vào trong, đặt chỗ cao ông bà với được; uống xong cất lại ngay.
Thuốc của mẹ, của bố
Viên sắt, vitamin của mẹ bầu và mẹ sau sinh, thuốc giảm đau, thuốc dị ứng, miếng dán giảm đau. Viên bọc đường màu sắc trông rất giống kẹo.
Thuốc của chính bé
Siro có vị ngọt, bé thích và có thể tự lấy uống thêm. Cất sau mỗi lần dùng, không để trên bàn ăn cho "tiện lần sau".
Túi xách của khách
Khách đến nhà, nhất là người lớn tuổi, thường mang thuốc trong túi. Mời khách treo túi lên móc cao hoặc để trong phòng đóng cửa — nói nhẹ nhàng là được, ai cũng hiểu.
Cho bé uống thuốc an toàn
Đây không phải chuyện liều lượng — liều thuốc luôn theo đúng đơn và lời dặn của bác sĩ, dược sĩ. Đây là những thói quen trong nhà giúp tránh nhầm:
- Không gọi thuốc là kẹo để dỗ bé uống. Bé sẽ đi tìm "kẹo" khi người lớn không để ý.
- Dùng đúng dụng cụ đong đi kèm hộp thuốc, không dùng thìa ăn cơm vì thìa mỗi nhà một cỡ.
- Một người phụ trách, có ghi lại. Nhà nhiều người cùng chăm bé, rất dễ có chuyện bố cho uống buổi sáng rồi bà không biết lại cho uống lần nữa. Ghi giờ uống lên tờ giấy dán tủ lạnh hoặc trong nhóm nhắn tin gia đình.
- Bật đèn khi cho uống ban đêm để đọc đúng nhãn.
- Không dùng thuốc của anh chị, của bé hàng xóm cho bé dù "triệu chứng giống hệt".
- Không uống thuốc trước mặt bé nếu tránh được — bé học bằng cách bắt chước.
Dầu gió, tinh dầu, cao xoa
Hầu như nhà Việt nào cũng có một chai dầu gió. Nhiều loại dầu gió, cao xoa, dầu nóng chứa long não và các tinh dầu đậm đặc; nuốt phải một lượng nhỏ cũng có thể nguy hiểm với trẻ nhỏ. Chai nhỏ, vỏ đẹp, mùi thơm — bé rất thích cầm.
- Cất dầu gió, cao xoa, tinh dầu cùng chỗ với thuốc, có khoá.
- Không để chai dầu ở túi áo, đầu giường, bàn thờ, ghế xe máy.
- Không bôi dầu gió, dầu nóng lên mũi, ngực trẻ nhỏ khi chưa hỏi bác sĩ — thói quen cũ "xức dầu cho cháu ấm" nay bác sĩ khuyên bỏ.
- Máy khuếch tán tinh dầu: đặt cao, xa tầm bé, lọ tinh dầu cất ngay.
Mỹ phẩm và đồ dùng cá nhân
| Đồ vật | Vì sao cần cất |
|---|---|
| Nước rửa móng, sơn móng tay | Chứa dung môi mạnh, mùi dễ hít phải |
| Nước hoa, nước súc miệng, nước rửa tay khô | Thường chứa cồn với nồng độ cao |
| Thuốc nhuộm tóc, thuốc uốn, thuốc duỗi tóc | Hoá chất gây bỏng da, mắt |
| Kem tẩy lông, kem trị mụn | Hoạt chất mạnh với da và miệng bé |
| Dao cạo, nhíp, kéo cắt móng | Sắc nhọn |
| Dung dịch thuốc lá điện tử | Chứa nicotine đậm đặc, rất độc với trẻ nhỏ |
Bàn trang điểm thường ở phòng ngủ, ngay chỗ bé chơi. Một hộp có nắp khoá trên bàn, hoặc một ngăn kéo có khoá trẻ em, là đủ.
Hoá chất gia dụng: vài điều cốt lõi
Cách sắp xếp, cất giữ hoá chất tẩy rửa trong nhà có bài riêng ở wiki khác trong hệ. Ở đây chỉ nhắc những điều dễ gây nhầm nhất với trẻ nhỏ:
- Không bao giờ đổ hoá chất sang chai nước uống, cốc, bát. Đây là nguyên nhân rất hay gặp khiến trẻ — và cả người lớn — uống nhầm.
- Viên giặt dạng túi nhỏ trông như kẹo dẻo nhiều màu: cất trong hộp kín có khoá, ở chỗ cao.
- Thuốc diệt chuột, diệt côn trùng: không rải ở chỗ bé có thể bò tới; ở quê, thuốc trừ sâu cất trong kho có khoá, xa bếp.
- Tủ dưới bồn rửa: lắp khoá trẻ em, hoặc dời hoá chất lên cao.
Nếu nghi bé đã nuốt, hít hay dính hoá chất
- Bình tĩnh, lấy hết thứ còn trong miệng bé ra, cho bé súc miệng nếu bé đủ lớn.
- Không gây nôn, không cho uống sữa, nước muối, nước chanh hay bất cứ thứ gì theo lời mách.
- Gọi 115 hoặc đưa bé tới cơ sở y tế gần nhất ngay. Các trung tâm chống độc lớn như Trung tâm Chống độc Bệnh viện Bạch Mai có thể tư vấn qua điện thoại; số đường dây nóng nên tra sẵn và lưu vào máy.
- Mang theo vỏ chai, vỉ thuốc, hộp — kể cả vỏ rỗng — để bác sĩ biết chính xác chất gì.
- Ước lượng bé có thể đã nuốt bao nhiêu, lúc mấy giờ.
Hoá chất bắn vào mắt: xối nước sạch chảy nhẹ liên tục vào mắt trong nhiều phút, rồi đi khám. Dính lên da: cởi quần áo dính hoá chất, xối nước nhiều.
Khi nào đưa bé đi khám ngay
- Bé nuốt hoặc nghi đã nuốt bất kỳ thuốc nào không phải của bé, hoặc thuốc của bé quá lượng được kê — không chờ triệu chứng.
- Bé nuốt dầu gió, tinh dầu, dung dịch thuốc lá điện tử, viên giặt, chất tẩy rửa.
- Bé buồn ngủ bất thường, lơ mơ, co giật, nôn nhiều, thở khó, chảy dãi nhiều, bỏng rát miệng.
- Hoá chất bắn vào mắt dù đã rửa.
Câu hỏi thường gặp
Trẻ uống nhầm thuốc người lớn phải làm gì?
Lấy thuốc còn trong miệng bé ra, không gây nôn, không cho uống gì, gọi 115 hoặc đưa bé đi cấp cứu ngay dù bé chưa có biểu hiện. Mang theo vỉ thuốc, hộp thuốc để bác sĩ biết chính xác bé đã uống gì.
Cất thuốc thế nào cho an toàn với trẻ?
Cất ở chỗ vừa cao vừa có khoá, và trả về chỗ cũ ngay sau khi dùng. Chú ý thuốc của ông bà trên đầu giường, hộp chia thuốc theo ngày, túi xách của khách — những chỗ hay bị quên nhất.
Trẻ nuốt dầu gió có nguy hiểm không?
Có thể nguy hiểm. Nhiều loại dầu gió, cao xoa chứa long não và tinh dầu đậm đặc, nuốt lượng nhỏ cũng có thể gây hại cho trẻ nhỏ. Nghi bé nuốt dầu gió thì đưa đi khám ngay.
Có nên cho trẻ uống sữa khi bị ngộ độc?
Không nên tự cho uống sữa, nước muối hay gây nôn. Những cách này có thể làm tình trạng xấu hơn. Hãy gọi 115 hoặc đưa bé đến cơ sở y tế, mang theo vỏ chai.
Làm sao tránh cho bé uống thuốc trùng liều khi nhiều người cùng chăm?
Giao một người phụ trách cho uống thuốc, ghi giờ uống lên tờ giấy dán tủ lạnh hoặc nhóm nhắn tin gia đình. Luôn đọc nhãn dưới ánh đèn và dùng dụng cụ đong đi kèm hộp thuốc.