Phòng hóc cho trẻ: đồ chơi nhỏ, pin cúc áo, nam châm và các loại hạt

Phòng hóc cho trẻ nhỏ trong nhà là giữ mọi vật nhỏ hơn lõi cuộn giấy vệ sinh ngoài tầm tay bé dưới 3 tuổi, chọn đồ chơi đúng nhãn tuổi, và đặc biệt cất kỹ ba thứ: pin cúc áo, nam châm nhỏ và các loại hạt. Pin cúc áo và nam châm khác các dị vật khác ở chỗ: nuốt vào là phải đi cấp cứu ngay, kể cả khi bé vẫn chơi bình thường. Bài này nói chuyện phòng; cách sơ cứu khi bé bị hóc là kỹ năng cần học trực tiếp, xem bài "Học sơ cứu cho người chăm trẻ" trong mục này.

Vì sao trẻ dưới 3 tuổi dễ hóc

Từ khoảng 4–6 tháng, bé khám phá thế giới bằng miệng: cái gì cầm được là đưa lên miệng. Đường thở của bé nhỏ, phản xạ ho còn yếu, răng hàm chưa có để nhai kỹ. Bé lại hay vừa chạy vừa cười vừa ngậm đồ. Tất cả khiến tuổi này là tuổi cần để mắt nhất.

Tin tốt là phần lớn vật gây hóc trong nhà là những thứ có thể cất được, và việc cất chúng không tốn kém.

Mẹo lõi giấy vệ sinh: đo nhanh "nhỏ" là bao nhiêu

Các quy định an toàn đồ chơi ở Mỹ dùng một ống đo tiêu chuẩn để xác định "chi tiết nhỏ" không dành cho trẻ dưới 3 tuổi. Trong nhà không có ống đo, các gia đình thường dùng một mẹo gần đúng: vật gì lọt qua lõi cuộn giấy vệ sinh thì xem là quá nhỏ cho bé dưới 3 tuổi.

Lấy một lõi giấy, đi một vòng thử những thứ bé hay với tới: đồ chơi của anh chị, đồ trang trí, nắp chai, móc chìa khoá. Cái gì lọt qua thì cất lên cao hoặc cho vào hộp có nắp khoá.

Mẹo này không thay được việc để mắt: những vật dài, mềm, tròn trơn hay dạng sợi vẫn có thể gây nguy hiểm dù không lọt lõi giấy.

Đồ chơi: đọc nhãn tuổi, kiểm tra định kỳ

• Đọc nhãn tuổi trên hộp. Nhãn "không dành cho trẻ dưới 3 tuổi" thường là vì có chi tiết nhỏ, không phải vì bé chưa đủ thông minh để chơi.
• Đồ chơi của anh chị lớn: mảnh lắp ghép nhỏ, hạt cườm xâu vòng, viên bi, phấn sáp, tẩy hình con vật. Cho anh chị một bàn, một hộp riêng có nắp, chơi xong cất ngay.
• Kiểm tra đồ cũ: mắt thú bông lỏng chỉ, bánh xe ô tô đồ chơi lung lay, lục lạc nứt lộ hạt bên trong. Hỏng thì sửa hoặc bỏ.
• Đồ chơi mua lề đường, quà tặng kèm: thường không ghi nhãn tuổi, chất lượng không rõ; để dành cho bé lớn hơn.
• Bóng bay cao su: mảnh bóng vỡ và bóng chưa thổi là thứ các hướng dẫn an toàn ở Mỹ khuyên để xa trẻ dưới 8 tuổi. Bóng vỡ thì nhặt hết mảnh ngay.

Pin cúc áo: nhỏ, sáng, nằm khắp nhà

Pin cúc áo là loại pin tròn dẹt nhỏ cỡ đồng xu hoặc nhỏ hơn. Chúng có trong nhiều đồ quen thuộc:

• Điều khiển tivi, điều hoà, chìa khoá xe điều khiển từ xa.
• Cân điện tử, nhiệt kế điện tử, đồng hồ.
• Thiệp chúc mừng có nhạc, đèn nháy trang trí, nến điện tử.
• Đồ chơi phát sáng, phát nhạc nhỏ.

Khi bé nuốt, pin có thể kẹt lại ở thực quản và gây tổn thương rất nhanh, trong vài giờ, dù lúc đầu bé chưa có biểu hiện gì. Vì vậy phòng là chính:

1. Kiểm tra các đồ trên: nắp pin phải có vít, không chỉ là nắp bật bằng tay. Nắp lỏng thì dán băng keo chắc.
2. Pin dự phòng cất trong hộp có khoá, ở chỗ cao.
3. Pin cũ tháo ra bỏ ngay vào hộp kín, không để trên bàn, bậu cửa.
4. Không đưa điều khiển, chìa khoá xe cho bé cầm chơi.

Nam châm nhỏ: một viên ít nguy hiểm hơn hai viên

Nam châm mạnh nhỏ có trong bộ xếp hình nam châm, bi nam châm đồ chơi người lớn, khuyên tai – khuyên mũi giả dạng nam châm, nam châm dán tủ lạnh rơi khỏi vỏ. Nếu bé nuốt từ hai viên trở lên, hoặc một viên cùng một vật bằng sắt, chúng có thể hút nhau qua thành ruột. Vì vậy:

• Không mua bộ bi nam châm nhỏ cho nhà có trẻ nhỏ.
• Đồ chơi xếp hình nam châm cho trẻ phải có nam châm được bọc kín trong khối lớn; kiểm tra định kỳ xem có khối nào nứt.
• Đếm và cất nam châm dán tủ lạnh nhỏ; loại có vỏ lỏng thì bỏ.

Các loại hạt và những thứ nhà Việt hay có

Hội Nhi khoa Hoa Kỳ (AAP) khuyên không cho trẻ dưới 4 tuổi ăn hạt nguyên như lạc, hạt điều, cũng như kẹo cứng, bỏng ngô. Cách chế biến đồ ăn cho bé để phòng hóc có bài riêng ở mục "Ăn dặm". Ở đây là chuyện những thứ để quanh nhà:

• Khay mứt Tết, hạt dưa, hạt hướng dương, lạc rang trên bàn uống nước thấp. Ngày Tết bàn nước ngay tầm tay bé.
• Trái cây có hạt trơn: nhãn, vải, chôm chôm, mãng cầu. Bỏ hạt trước khi đưa bé; vỏ, hạt nhặt ngay.
• Đồ thờ cúng: chén nhỏ, xâu tiền xu, quả nhỏ trên mâm ngũ quả bé với được.
• Hộp may vá, hộp dụng cụ: cúc áo, kim băng, ốc vít, đinh nhỏ.
• Túi xách, ví, túi áo người lớn: đồng xu, viên kẹo cao su, thuốc. Treo túi lên cao khi về nhà.
• Mỹ phẩm, trang sức: kẹp tóc, bông tai, nhẫn để trên bàn trang điểm.

Những thứ không lọt vào miệng nhưng vẫn gây ngạt

• Túi ni lông, màng bọc thực phẩm: bé trùm lên đầu hoặc ngậm vào. Thắt nút rồi cất, không cho bé chơi túi.
• Dây dài trên đồ chơi kéo, dây buộc núm vú giả quá dài, dây chuyền, dây vòng đeo cổ: nguy cơ thắt. Dây núm vú giả nên ngắn, không quấn quanh cổ.
• Chỉ cổ tay, vòng dâu tằm: trước đây nhiều nhà buộc chỉ cổ tay, đeo vòng cho bé; nay bác sĩ khuyên cân nhắc vì nguy cơ thắt và hạt rời ra bé nuốt.

Thói quen hằng ngày giúp nhiều nhất

1. Quét nhà, nhặt sàn trước khi thả bé xuống chơi. Đặc biệt sau khi có khách, sau bữa ăn.
2. Một rổ đồ chơi đúng tuổi cho bé, tách hẳn với đồ của anh chị.
3. Ngồi ăn, không chạy ăn: bé ăn khi ngồi yên, không vừa chạy vừa ngậm thức ăn, không cười đùa trêu chọc khi bé đang có thức ăn trong miệng.
4. Nói với khách đến nhà: túi xách để chỗ cao, không cho bé kẹo cứng, hạt.
5. Dạy anh chị: "Đồ nhỏ của con có thể làm em bị hóc, chơi xong cất vào hộp nhé."

Khi nào đưa bé đi khám ngay

Gọi 115 hoặc đưa bé tới cơ sở y tế ngay khi:

• Bé nuốt hoặc nghi nuốt pin cúc áo — không chờ triệu chứng, không gây nôn, mang theo vỏ hoặc pin cùng loại nếu có.
• Bé nuốt hoặc nghi nuốt nam châm, nhất là nhiều viên.
• Bé không ho được, không khóc, không nói được, thở rít, tím tái sau khi ngậm vật gì đó — đây là tình huống cần sơ cứu ngay và gọi cấp cứu.
• Bé đã ho sặc rồi có vẻ ổn, nhưng sau đó ho kéo dài, thở khò khè, thở nhanh — có thể dị vật đã đi vào đường thở.
• Bé nuốt vật sắc, nhọn, hoặc vật lớn; bé chảy dãi nhiều, nôn, đau ngực, không chịu ăn uống sau khi nuốt vật lạ.

Nếu bé đang ho mạnh, khóc được, để bé ho — ho là cách tự đẩy dị vật ra. Không thò ngón tay móc mù vào họng bé vì có thể đẩy dị vật vào sâu hơn.