Gửi cháu nhờ hàng xóm, người quen trông: những điều cần nói rõ

Khi phải gửi cháu nhỏ nhờ hàng xóm hay người quen trông vài giờ — ông bà đi khám bệnh, bố mẹ có việc gấp — điều quan trọng nhất là nói rõ trước: cháu ăn gì và không được ăn gì, có dị ứng hay bệnh gì, ngủ thế nào, được đi đâu và không được đi đâu, ai được đón cháu, gọi ai khi có chuyện. Viết ra một tờ giấy ngắn kèm túi đồ của cháu giúp người trông đỡ lúng túng và cả hai bên đều yên tâm.

Gửi nhờ khác gì có người trông thường xuyên

Người hàng xóm, người bạn cũ hay bà con trong ngõ thường rất sẵn lòng giúp, nhưng họ không biết nếp nhà mình. Họ có thể nuôi con theo cách khác, nhà họ có thể chưa sẵn sàng cho trẻ nhỏ — có cầu thang không chắn, có chó, có bể nước, có thuốc để trên bàn. Và vì là "giúp", nhiều người ngại hỏi lại, sợ làm phiền.

Vì vậy trách nhiệm nói rõ thuộc về người gửi. Năm phút dặn dò kỹ lúc gửi đỡ cho cả hai bên nhiều lo lắng trong mấy giờ sau đó.

Trước khi gửi: chọn người và hỏi nhà

Chọn ai

• Người cháu đã gặp nhiều lần và không sợ.
• Người lớn, đủ sức, có kinh nghiệm chăm trẻ nhỏ; không giao cháu nhỏ cho một bạn tuổi teen hay người già yếu trông một mình.
• Người cả nhà tin tưởng, đã quen biết lâu.
• Người không vướng việc khác cùng lúc — không vừa trông cháu vừa bán hàng, vừa chăm người ốm.

Hỏi nhẹ nhàng về nhà họ

Nếu cháu ở nhà người trông, hỏi tế nhị vài điều, hoặc ghé qua nhìn trước:

• Nhà có cầu thang, ban công, sân thượng không; có chắn chưa.
• Có bể nước, lu, chum, ao gần nhà không.
• Có chó, mèo không; chúng có quen trẻ không.
• Có ai hút thuốc trong nhà không.
• Thuốc, hoá chất, dao kéo để ở đâu.

Nếu có điều chưa yên tâm, có thể đề nghị người trông sang nhà mình, nơi đã được dọn sẵn cho cháu.

Đổi lượt trông cháu giữa các nhà

Ở nhiều khu chung cư, xóm ngõ, các gia đình có con nhỏ cùng tuổi đổi lượt giúp nhau: hôm nay nhà này trông hai cháu một buổi chiều, tuần sau nhà kia trông. Cách này rất tiện, các cháu lại có bạn chơi, nhưng nên thống nhất vài điều từ đầu để lâu dài không ai ngại:

• Mỗi lần trông bao lâu, vào những ngày nào, báo trước bao lâu nếu bận.
• Đồ ăn của cháu ai chuẩn bị; nhà trông có cho các cháu ăn chung món của nhà mình không.
• Các cháu chơi trong nhà hay được ra sân, ra công viên; nếu ra ngoài thì một người lớn trông được mấy cháu.
• Khi các cháu tranh đồ chơi, người trông xử lý thế nào — để cả hai nhà không phật lòng.
• Khi một cháu ốm thì tạm nghỉ lượt, không gửi.

Một nhóm nhắn tin chung giữa các nhà giúp báo nhanh giờ đón, gửi ảnh các cháu chơi, và hỏi ý nhau khi có chuyện bất ngờ.

Tờ giấy dặn dò: những gì cần ghi

Tờ giấy này viết một lần, lưu trong điện thoại, lần sau chỉ cần sửa vài dòng.

Túi đồ gửi kèm cháu

• Đồ ăn đã chuẩn bị sẵn, sữa, bình, thìa bát riêng của cháu.
• Nước uống, cốc tập uống.
• Tã, khăn ướt, một hai bộ quần áo thay, túi đựng đồ bẩn.
• Đồ chơi quen, cuốn sách cháu thích, gấu bông hoặc khăn ngủ.
• Thuốc cháu đang dùng theo đơn, kèm ghi chú giờ cho uống do bố mẹ viết.
• Bản sao thẻ bảo hiểm y tế, hoặc ảnh chụp thẻ gửi vào điện thoại người trông.

Những điều nên nói thẳng, dù hơi ngại

Có những điều người gửi thường ngại nói vì sợ người trông phật lòng. Nhưng đây là những điều nên nói rõ, nói một cách nhẹ nhàng, kèm lý do:

• Đồ ăn: "Cháu chưa ăn được hạt, nho nguyên quả, kẹo cứng vì dễ hóc, cô giúp con nhé."
• Mật ong, muối với cháu dưới 1 tuổi: "Bác sĩ dặn con chưa cho cháu."
• Không tự cho uống thuốc: "Cháu có gì lạ cô gọi con, con sẽ hỏi bác sĩ."
• Xe máy: "Cô đừng chở cháu đi đâu bằng xe máy nhé" — hoặc nếu đồng ý, dặn đội mũ bảo hiểm cho cháu.
• Nước: "Cô để ý giúp con cái chậu nước ngoài sân, cháu rất thích nghịch nước."
• Ảnh cháu: "Cô đừng đăng ảnh cháu lên mạng giúp con nhé."
• Màn hình, bánh kẹo: nếu nhà mình có nếp riêng, nói nhẹ; mấy giờ được ngoại lệ cũng không sao.

Người trông thường dễ chịu hơn khi được nghe lý do, và nhiều khi họ còn cảm ơn vì được dặn kỹ.

Chuẩn bị cho cháu

Cháu nhỏ sẽ dễ ở với người khác hơn khi:

• Được báo trước bằng lời đơn giản: "Chiều nay con sang chơi với bà Lan, bà đi khám rồi về đón con."
• Được gặp người trông vài lần trước đó, có người nhà ở cùng.
• Mang theo đồ quen từ nhà.
• Được chào tạm biệt rõ ràng — không lén đi khi cháu không để ý. Cháu có thể khóc một chút, nhưng thường nín nhanh và tin người lớn hơn.

Với cháu từ khoảng 3 tuổi, cũng nên nói với cháu những điều đơn giản về an toàn cơ thể — chỗ nào trên người là riêng tư, gặp điều gì không thích thì kể với bố mẹ ông bà. Đây là chủ đề dạy chung cho trẻ, có bài riêng ở các trang khác trong hệ; không phải vì nghi ngờ người trông.

Khi đón cháu về

• Cảm ơn người trông — một lời cảm ơn, một món quà nhỏ, lần sau giúp lại.
• Hỏi ngắn: cháu ăn, ngủ, đi vệ sinh thế nào, có chuyện gì không.
• Hỏi cháu bằng câu mở: "Ở nhà bà Lan con chơi gì vui?" Nghe cháu kể.
• Để ý vài ngày sau: nếu cháu bỗng sợ đến nhà đó, kể những chuyện lạ, có vết thương không giải thích được — bình tĩnh hỏi thêm, nói chuyện với người trông.

Khi nào không nên gửi nhờ

• Cháu đang ốm, đang sốt — cháu cần người quen nhất chăm, và người trông cũng có thể lây bệnh cho con cháu nhà họ.
• Người trông đang ốm, đang mệt, hoặc nhà họ có người đang mắc bệnh dễ lây.
• Gửi quá lâu — cả ngày, qua đêm — với người cháu chưa quen.
• Bố mẹ hoặc ông bà có cảm giác không yên tâm. Cảm giác này đáng được lắng nghe; tìm phương án khác.