Ông bà dẫn cháu đi chơi công viên, đi chợ, lên chùa an toàn

Ông bà dẫn cháu nhỏ đi công viên, đi chợ, lên chùa là những buổi đi chơi cháu nhớ rất lâu. Để buổi đi vừa vui vừa yên tâm, ông bà chọn giờ vắng và mát, đi chỗ gần, mang túi đồ gọn, luôn nắm tay hoặc giữ cháu trong tầm với, và để mắt vài điều riêng của từng nơi: thiết bị vui chơi ở công viên, xe cộ và hàng sống ở chợ, hương nến và bậc thềm ở chùa.

Trước khi ra khỏi nhà

Chọn giờ và quãng đường vừa sức

Buổi đi chơi tốt nhất với ông bà và cháu nhỏ là buổi ngắn, gần, mát. Sáng sớm trước 9 giờ hoặc chiều sau 4 giờ khi nắng đã dịu. Chọn nơi trong vòng đi bộ hoặc vài phút xe, để lỡ cháu mệt, ông bà mệt, hay trời đổ mưa thì về được ngay.

Cháu đã ăn, đã ngủ đủ thì đi chơi vui hơn hẳn. Tránh đi ngay trước giờ ngủ trưa của cháu.

Túi đồ mang theo

• Nước uống cho cả ông bà và cháu, một hộp hoa quả hay bánh nhỏ cho cháu.
• Khăn ướt, khăn khô, một bộ quần áo thay, tã nếu cháu còn dùng.
• Mũ cho cháu và cho mình, áo khoác mỏng.
• Băng dán cá nhân, khẩu trang.
• Điện thoại đã sạc, có số của bố mẹ.
• Một tờ giấy nhỏ ghi tên cháu, số điện thoại người nhà, cất trong túi áo cháu.
• Thuốc của chính ông bà nếu đang dùng (thuốc huyết áp, thuốc tim mạch theo đơn).

Xe đẩy hay đi bộ

Với cháu dưới 3 tuổi, mang xe đẩy theo dù cháu đã biết đi: cháu đi một đoạn mỏi chân là đòi bế, mà bế cháu đi xa là cái mỏi của ông bà. Xe đẩy còn là chỗ treo túi đồ. Luôn cài dây an toàn, kéo phanh khi dừng, không treo túi nặng lên tay đẩy vì xe dễ lật ngửa.

Đi công viên

Công viên là nơi cháu được chạy nhảy thoả thích. Vài điều ông bà nên để mắt:

• Nhìn qua khu vui chơi trước: cầu trượt có nóng bỏng do nắng không, ốc vít có lỏng, có mảnh vỡ, có vũng nước, phân chó mèo không.
• Đúng thiết bị đúng tuổi: cầu trượt cao, xích đu ghế phẳng, xà leo dành cho trẻ lớn. Cháu 2–3 tuổi chơi khu thấp, có mặt sân mềm.
• Đứng gần, không ngồi xa trông: với cháu dưới 3 tuổi, ông bà đứng trong tầm với tay khi cháu leo trèo.
• Xích đu: dạy cháu không đi ngang phía trước hay phía sau xích đu đang chạy.
• Ao hồ trong công viên: ông bà luôn đứng giữa cháu và mép nước. Cho cá ăn thì bế cháu hoặc nắm chặt tay.
• Chọn chỗ ngồi nghỉ có ghế, có bóng mát, nhìn rõ chỗ cháu chơi — ông bà cũng cần nghỉ.

Những cuộc chơi nhẹ cho ông bà và cháu

Không phải buổi đi công viên nào cũng cần ông bà chạy theo cháu. Ông bà có thể ngồi trên ghế đá, cháu đi tìm lá rơi mang về; cùng đếm chim bồ câu; thổi bong bóng xà phòng cho cháu đuổi; ném bóng nhẹ qua lại; ngắm người tập thể dục. Cháu vui, ông bà đỡ mệt.

Đi chợ

Chợ là nơi cháu học được rất nhiều: tên rau, tên quả, màu sắc, tiếng rao, cách chào hỏi cô bán hàng. Nhưng chợ cũng đông, chật, nhiều xe máy.

• Đi giờ vắng: tránh giờ cao điểm sáng sớm khi chợ đông nhất.
• Cháu ngồi xe đẩy hoặc được bế trong lối đi hẹp; cháu lớn thì nắm chặt tay ông bà, đi phía trong, ông bà đi phía ngoài lối xe.
• Khu bán gà vịt sống: không cho cháu sờ, không đứng lâu. Gia cầm sống có thể mang mầm bệnh; nếu cháu lỡ chạm, rửa tay bằng xà phòng ngay khi có thể.
• Khu thịt cá sống, dao thớt: giữ cháu tránh xa quầy chặt, nền ướt trơn.
• Đồ ăn vặt ở chợ: tránh cho cháu nhỏ những thứ dễ hóc như kẹo cứng, hạt, nho nguyên quả, thạch dạng viên. Đồ ăn phải chín, nóng, của hàng sạch.
• Xách đồ: ông bà không vừa xách nặng vừa bế cháu. Mua ít, hoặc dùng xe đẩy đi chợ có bánh.

Biến buổi đi chợ thành buổi học

"Cháu tìm giúp bà quả gì màu vàng nào?" "Mình mua ba quả cam, cháu đếm nhé." "Cháu chào cô đi." Cháu 4–5 tuổi có thể tự cầm tờ tiền đưa cô bán hàng và nhận lại. Những điều nhỏ như thế làm cháu thấy mình được tin cậy.

Lên chùa, đi đình, đi lễ

Nhiều ông bà muốn đưa cháu lên chùa từ nhỏ — để cháu quen nơi thanh tịnh, biết chắp tay, biết đi nhẹ nói khẽ. Đó là nếp đẹp. Vài điều giúp buổi đi lễ êm:

• Chọn ngày thường, giờ vắng: ngày rằm, mùng một, ngày lễ lớn rất đông, khói hương dày, dễ lạc nhau và cháu dễ mệt.
• Hương và nến: không để cháu cầm hương đang cháy, giữ cháu cách xa bát hương, chân nến, lư đốt vàng mã. Tàn hương rơi có thể làm bỏng tay, cháy tóc.
• Khói: cháu nhỏ, cháu đang ho, có hen thì đứng ở chỗ thoáng, xa nơi đốt hương nhiều.
• Bậc thềm cao, sân gạch, nền đá: nắm tay cháu khi lên xuống bậc, nhất là bậc ướt, bậc rêu.
• Ao sen, hồ phóng sinh, giếng: ông bà đứng giữa cháu và mép nước.
• Đồ cúng, đồ trưng: dạy cháu nhìn, không chạm. Đồ lễ phát lộc như kẹo, xôi — chia nhỏ hợp tuổi cháu, tránh kẹo cứng cho cháu nhỏ.
• Giữ yên lặng vừa sức trẻ: cháu nhỏ chưa ngồi yên lâu được. Ông bà lễ ngắn, hoặc nhờ người khác bế cháu ra sân khi mình vào lễ.

Cháu từ khoảng 3 tuổi đã có thể học chắp tay, cúi đầu, đi nhẹ trong chánh điện. Ông bà giải thích ngắn: "Ở đây mình nói khẽ để mọi người được yên." Cháu bắt chước người lớn nhanh hơn nghe lời dặn.

Chó mèo, côn trùng và những điều bất ngờ

• Chó lạ, mèo lạ: dạy cháu không chạy lại sờ. Muốn làm quen thì hỏi chủ trước.
• Nếu cháu bị chó mèo cắn hay cào: rửa vết thương ngay dưới vòi nước chảy với xà phòng, rửa kỹ khoảng 15 phút như WHO hướng dẫn, rồi đưa cháu đi khám để bác sĩ quyết định có cần tiêm phòng dại hay không. Báo bố mẹ ngay.
• Ong, kiến lửa: tránh chỗ có tổ. Bị đốt mà cháu sưng môi, sưng mặt, khó thở, nổi mẩn khắp người thì đi cấp cứu ngay.
• Ngã trầy: rửa sạch bằng nước sạch, dán băng. Ngã đập đầu rồi nôn nhiều lần, lơ mơ, khóc thét không dỗ được thì đi khám ngay.

Giữ cháu ở gần và về nhà an toàn

Với cháu nhỏ, nguyên tắc đơn giản: cháu dưới 3 tuổi trong tầm với tay, cháu lớn hơn trong tầm mắt. Ở nơi đông người, nắm tay hoặc cho cháu ngồi xe đẩy. Mặc cho cháu áo màu tươi dễ nhìn thấy. Những chuyện dạy cháu khi lạc người thân, cách tự bảo vệ, và quy định chở trẻ trên xe máy, ô tô có bài riêng ở các trang khác trong hệ; khi chở cháu bằng xe máy, ít nhất cháu cần được đội mũ bảo hiểm vừa đầu và có người ngồi sau giữ.

Về đến nhà: rửa tay cho cháu và cho mình, thay quần áo nếu đã đi chợ, đi chỗ đông. Kể với bố mẹ một chuyện vui trong buổi đi.

Khi ông bà thấy mình không khoẻ

Nắng nóng, đi bộ nhiều, bế cháu lâu có thể làm ông bà mệt, chóng mặt, nhất là người cao huyết áp, tim mạch, tiểu đường. Thấy choáng, hoa mắt, tức ngực — dừng lại ngay, ngồi xuống chỗ mát, giữ cháu ngồi cạnh hoặc trong xe đẩy có cài dây, gọi người nhà hoặc nhờ người xung quanh giúp. Không cố đi tiếp. Đưa cháu đi chơi chỉ vui khi người lớn còn đủ sức.