Sổ tiêm chủng là giấy tờ ghi lại mọi mũi vắc xin của bé: tên vắc xin, ngày tiêm, nơi tiêm và mũi hẹn kế tiếp. Ngoài cuốn sổ giấy, mỗi bé còn có hồ sơ trên Hệ thống thông tin quản lý tiêm chủng quốc gia mà trạm y tế tra được, và ở nhiều nơi gia đình có thể xem trên điện thoại qua các ứng dụng sổ sức khoẻ điện tử. Muốn biết bé còn thiếu mũi nào, cách nhanh nhất là cầm sổ tới trạm y tế xã/phường và nhờ cán bộ đối chiếu với hệ thống.
Bé có những loại "sổ" nào
Các gia đình hay lẫn lộn vì cùng lúc có vài thứ giấy tờ khác nhau. Mỗi thứ một việc:
| Giấy tờ | Dùng để làm gì | Ai giữ |
|---|---|---|
| Sổ (phiếu) tiêm chủng cá nhân | Ghi từng mũi vắc xin đã tiêm, ngày tiêm, ngày hẹn | Gia đình |
| Sổ theo dõi sức khoẻ bà mẹ và trẻ em | Theo dõi từ lúc mang thai tới khi bé lớn: khám thai, sinh, cân nặng, tiêm chủng, mốc phát triển | Gia đình (phát ở nhiều cơ sở y tế) |
| Hồ sơ trên hệ thống quản lý tiêm chủng quốc gia | Bản điện tử; trạm y tế và cơ sở tiêm dịch vụ cập nhật sau mỗi mũi | Ngành y tế |
| Phiếu tiêm của cơ sở dịch vụ | Ghi các mũi tiêm ở đó, đôi khi là thẻ riêng | Gia đình |
Cách gọn nhất là gom tất cả vào một túi nhựa có khoá kéo, để ở một chỗ cố định trong nhà mà cả bố mẹ và ông bà đều biết.
Đọc sổ tiêm: những chữ viết tắt hay gặp
Cán bộ y tế thường ghi tắt cho nhanh. Bảng dưới giúp gia đình đọc được trang sổ của bé.
| Chữ viết tắt | Nghĩa |
|---|---|
| VGB, VGB sơ sinh | Viêm gan B; mũi tiêm trong 24 giờ đầu |
| BCG | Vắc xin phòng lao |
| DPT | Bạch hầu – ho gà – uốn ván |
| DPT-VGB-Hib | Vắc xin 5 trong 1 |
| Hib | Vi khuẩn gây viêm phổi, viêm màng não ở trẻ nhỏ |
| OPV / bOPV | Bại liệt dạng uống |
| IPV | Bại liệt dạng tiêm |
| MR | Sởi – Rubella |
| MMR | Sởi – quai bị – rubella |
| VNNB | Viêm não Nhật Bản |
| PCV | Phế cầu |
Mỗi dòng thường có: tên vắc xin, mũi thứ mấy, ngày tiêm, đôi khi số lô vắc xin, nơi tiêm, chữ ký hoặc dấu. Ô "ngày hẹn" thường được viết bằng bút chì hoặc ghi riêng.
Tra lịch tiêm của bé: ba cách
1. Hỏi trực tiếp trạm y tế
Đây là cách chắc nhất. Cán bộ trạm nhập mã hoặc thông tin của bé vào hệ thống quản lý tiêm chủng, xem bé đã tiêm gì ở bất kỳ nơi nào có cập nhật, còn thiếu gì. Đi vào giờ hành chính ngày không phải ngày tiêm thường vắng hơn.
2. Xem trên điện thoại
Bộ Y tế đã đưa thông tin tiêm chủng lên các nền tảng điện tử; ở nhiều nơi, gia đình có thể xem mũi đã tiêm của con qua ứng dụng sổ sức khoẻ điện tử, kể cả phần sổ sức khoẻ trên ứng dụng định danh điện tử VNeID khi hồ sơ của bé đã được liên kết. Ứng dụng và cách đăng nhập có thể thay đổi theo thời gian; nếu không tìm thấy dữ liệu của bé, hỏi trạm y tế để được hướng dẫn hoặc cập nhật.
Lưu ý: dữ liệu điện tử chỉ đầy đủ khi nơi tiêm đã nhập. Mũi tiêm từ nhiều năm trước, hoặc tiêm ở nơi chưa kết nối, có thể chưa hiện.
3. Tự lập bảng theo dõi trong nhà
Một tờ giấy dán trong cánh tủ, hoặc một ghi chú trên điện thoại chia sẻ với cả nhà, liệt kê: mũi đã tiêm (tên, ngày), mũi kế tiếp (tên, ngày dự kiến), nơi tiêm. Cập nhật ngay khi đi tiêm về. Bảng tự lập không thay sổ, nhưng giúp cả nhà nhìn một chỗ là biết.
Giữ sổ cho bền, cho dễ tìm
- Chụp ảnh từng trang sau mỗi lần tiêm, lưu vào một album riêng tên bé, gửi vào nhóm nhắn tin gia đình. Mất sổ giấy vẫn còn ảnh.
- Bọc sổ bằng bìa nhựa. Sổ đi theo túi đồ của bé, dễ dính sữa, nước.
- Viết tên bé, ngày sinh, số điện thoại bố mẹ lên bìa để nếu để quên ở trạm, người ta gọi được.
- Không ghi đè, tẩy xoá lên phần cán bộ đã ghi. Muốn ghi chú riêng, viết ở trang cuối hoặc mẩu giấy kẹp.
- Kẹp nhật ký phản ứng sau tiêm vào cuối sổ: lần nào sốt, sưng, khóc nhiều thì ghi lại.
Mất sổ, sổ nát, tiêm ở nhiều nơi: xử lý thế nào
Mất sổ
Báo trạm y tế nơi bé thường tiêm. Cán bộ tra trên hệ thống quản lý tiêm chủng và cấp lại sổ hoặc phiếu xác nhận các mũi đã có dữ liệu. Mang theo ảnh chụp trang sổ cũ nếu có, phiếu tiêm dịch vụ, giấy ra viện lúc sinh (thường ghi mũi viêm gan B sơ sinh và BCG).
Tiêm ở nhiều nơi
Bé tiêm vài mũi ở trạm, vài mũi ở cơ sở dịch vụ, có mũi ở quê ngoại — chuyện rất thường. Mỗi lần tiêm, đưa cuốn sổ chính để nơi tiêm ghi vào, và nhắc họ cập nhật lên hệ thống. Nếu nơi tiêm chỉ đưa phiếu riêng, về nhà kẹp phiếu vào sổ chính, lần tới đi trạm nhờ cán bộ đối chiếu.
Không có giấy tờ gì cả
Có khi bé là con nuôi, hoặc gia đình từ nước ngoài về. Bác sĩ sẽ tư vấn lịch tiêm bù. Nguyên tắc chung của các tổ chức y tế là mũi không có bằng chứng thì xem như chưa tiêm; tiêm thêm một vắc xin bé có thể đã tiêm thường không gây hại.
Khi nào cần xuất trình sổ tiêm
- Mỗi buổi tiêm, ở bất kỳ đâu.
- Khi bé đi khám vì ốm, nhất là sau tiêm vài ngày, để bác sĩ biết bé vừa nhận vắc xin gì.
- Khi làm hồ sơ cho bé đi nhà trẻ, mẫu giáo — nhiều trường đề nghị bản sao sổ tiêm.
- Khi gia đình đưa bé ra nước ngoài sống, học, du lịch dài ngày: một số nơi đề nghị hồ sơ tiêm chủng, có khi bằng tiếng Anh. Hỏi cơ sở tiêm chủng về giấy xác nhận tiêm chủng song ngữ trước ngày đi vài tuần.
- Khi chuyển nơi ở, để trạm y tế mới đưa bé vào danh sách tiêm.
Đặt lời nhắc để không quên mũi tới
Hầu hết các lần trễ lịch không phải vì gia đình không quan tâm, mà vì cuộc sống bận rộn. Vài cách đơn giản:
- Ngay khi được hẹn, đặt nhắc trên điện thoại hai lần: trước một tuần và trước một ngày.
- Chia sẻ lịch với người thường đưa bé đi: ông bà, cô giúp việc.
- Đăng ký số điện thoại với trạm y tế để nhận tin nhắn mời tiêm nếu trạm có.
- Viết ngày hẹn lên tờ lịch treo tường, khoanh tròn.
Với ông bà ít dùng điện thoại thông minh, một tờ lịch treo ngay chỗ để chìa khoá xe là thứ hiệu quả nhất.
Câu hỏi thường gặp
Làm sao biết con mình còn thiếu mũi tiêm nào?
Cầm sổ tiêm tới trạm y tế xã/phường, nhờ cán bộ đối chiếu với Hệ thống thông tin quản lý tiêm chủng quốc gia. Ở nhiều nơi, gia đình cũng xem được trên điện thoại qua sổ sức khoẻ điện tử khi hồ sơ của bé đã được liên kết.
Mất sổ tiêm chủng có làm lại được không?
Được. Báo trạm y tế nơi bé thường tiêm để tra dữ liệu trên hệ thống và cấp lại sổ hoặc phiếu xác nhận. Mang theo ảnh chụp trang sổ cũ, phiếu tiêm dịch vụ, giấy ra viện lúc sinh nếu có.
DPT-VGB-Hib trong sổ tiêm là gì?
Đó là cách viết tắt vắc xin 5 trong 1 của tiêm chủng mở rộng, phòng bạch hầu, ho gà, uốn ván, viêm gan B và vi khuẩn Hib. Bé thường tiêm ba mũi trong những tháng đầu.
Tiêm dịch vụ có được ghi vào sổ tiêm của trạm không?
Nên ghi. Mang sổ tiêm chính theo mỗi lần tiêm dịch vụ để nơi tiêm ghi vào và cập nhật lên hệ thống. Nếu chỉ nhận phiếu riêng, kẹp vào sổ và nhờ trạm y tế đối chiếu ở lần tới.
Đưa con ra nước ngoài cần giấy tờ tiêm chủng gì?
Một số nơi đề nghị hồ sơ tiêm chủng của trẻ, có khi bằng tiếng Anh. Hỏi cơ sở tiêm chủng về giấy xác nhận tiêm chủng song ngữ trước ngày đi vài tuần, và mang theo sổ gốc.
